“ที่ผ่านมาเราไม่สามารถคุยกับใครได้ ไม่มีใครรับรู้ความรู้สึกอึดอัดคับข้องใจของเรา ความต้องการของเรา พอมีคนรับฟัง รับรู้ มันรู้สึกสบายใจ”

ผู้ร่วมกิจกรรมคนหนึ่งสะท้อนความรู้สึกที่เกิดขึ้นจากวงสนทนา ‘Empathy Space-พื้นที่แห่งมิตรภาพและความเข้าใจ’ แน่นอนว่าความสบายใจที่เกิดขึ้นนี้อาจไม่ได้ช่วยแก้ไขหรือทำให้ปัญหาของเราหายไป แต่การที่มีคนรับฟังและรับรู้ว่าเรารู้สึกอย่างไร อย่างน้อยก็ช่วยคลายความรู้สึกหนักในใจ และทำให้เรามีพลังใจไปรับมือกับปัญหาที่เผชิญอยู่ได้

สำรวจความรู้สึก รับรู้ความต้องการ

‘Empathy Space’ เป็นวงสนทนาบนพื้นฐานของแนวคิดการสื่อสารอย่างสันติ (Nonviolent Communication; NVC) ที่เชื่อว่าหัวใจของการเข้าใจตัวเองและผู้อื่น คือการเข้าถึงความรู้สึกและความต้องการที่แท้จริง การติดตามความรู้สึกจะนำพาเราไปพบกับความต้องการที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังคำพูดหรือการกระทำที่คนเราแสดงออกมา เช่น เราแสดงท่าทีไม่พอใจ เพราะโกรธ (ความรู้สึก) ที่ไม่มีใครฟังเรา (ความต้องการการยอมรับ)

ความต้องการในที่นี้หมายถึงความต้องการร่วมของมนุษย์ทุกคน เมื่อเราเข้าใจความรู้สึกและความต้องการของตัวเราเอง เราจะเข้าใจความรู้สึกและความต้องการของผู้อื่นได้ ความรู้สึกด้านลบจะแปรเปลี่ยนเป็นความเข้าใจ แล้วเราจะมีวิธีแสดงออกที่ต่างออกไป

การ์ดเม่นน้อย เพื่อการเข้าใจตนเองและผู้อื่น

ในวงสนทนานี้เปิดพื้นที่ให้เราได้แบ่งปันเรื่องราวเพื่อฝึกฟังความรู้สึกและความต้องการของกันและกันผ่านการ์ดเม่นน้อย ซึ่งประกอบด้วยการ์ดคำความรู้สึก และการ์ดคำความต้องการ เราสามารถใช้การ์ดเม่นน้อยนี้ทบทวนความรู้สึกและความต้องการภายในตัวเราเอง หรือใช้สำรวจความรู้สึกเพื่อรับรู้ความต้องการของกันและกันในกลุ่มเพื่อนหรือเพื่อนร่วมงานก็ได้

ตัวอย่างเช่น จับคู่หรือกลุ่มสนทนา 2-3 คน ผลัดกันเป็นคนเล่าเรื่องและคนฟัง คนเล่าเก็บการ์ดความรู้สึกไว้ แจกการ์ดความต้องการให้คนอื่นๆ แล้วเล่าเรื่องของตัวเอง จะเป็นเรื่องที่มีความสุขหรือความทุกข์ก็ได้ เล่าไม่เกิน 5 นาที คนอื่นตั้งใจฟัง เมื่อเล่าจบ ให้เลือกการ์ดที่ตรงกับความรู้สึกของตนเองในเรื่องที่เล่าออกมาวาง 2-3 ใบ

จากนั้นคนฟังวางการ์ดความต้องการที่เชื่อมโยงกับเรื่องที่เพื่อนเล่าและการ์ดความรู้สึกที่เพื่อนเลือก อธิบายสั้นๆ ให้เพื่อนรับรู้ว่าเราเข้าใจเขาอย่างไร เช่น “เธอรู้สึก…(การ์ดความรู้สึกของคนเล่า)…เพราะเธอต้องการ…(การ์ดความต้องการ)…ใช่ไหม?” เพื่อให้คนเล่าได้สำรวจความต้องการที่แท้จริงของตนเอง เมื่อทุกคนวางการ์ดหมดแล้ว ให้คนเล่าเลือกการ์ดที่ตรงกับความต้องการของตัวเอง 1 ใบ จะเป็นการ์ดที่เพื่อนเลือกหรือไม่ได้เลือกก็ได้ แล้วพูดคุยแลกเปลี่ยนกัน

“บางครั้งเรายังไม่เข้าใจความรู้สึกหรือความต้องการของตัวเราดี แต่ไพ่ที่เพื่อนเลือกมาทำให้เราได้สำรวจและเข้าใจความต้องการของเราได้ชัดขึ้น” ผู้ที่สวมบทบาทผู้เล่าสะท้อน

บ่อยครั้งเราพูดคุยกัน แต่ไม่ได้รับฟังกันจริงๆ การหมั่นสำรวจความรู้สึกและความต้องการของตัวเราเอง รวมทั้งของผู้คนที่เรามีปฏิสัมพันธ์ด้วย จะช่วยบ่มเพาะทักษะแห่งความเข้าใจ (Empathy Skills) ที่ช่วยให้เรารู้สึกเชื่อมโยงกัน เพราะเข้าใจดีว่าเราต่างมีความต้องการในความเป็นมนุษย์เหมือนๆ กัน